Apple, şirketin ülkenin rekabet yasalarını ihlal ettiğine karar vermesinin ardından Rusya’daki bir mahkeme tarafından toplam 906,3 milyon ruble (yaklaşık 8,7 milyon £) para cezası ödemeye mahkum edildi. Bu karar, teknoloji devinin uygulama mağazası politikalarına yönelik küresel çapta artan denetimin bir parçası olarak dikkat çekiyor. Rusya Rekabet Kurumu’nun (FAS) uzun süredir devam eden soruşturması sonucunda verilen bu ceza, Apple’ın pazar hakimiyetini kötüye kullanıp kullanmadığı konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
İki yıl önce Apple, Kaspersky Safe Kids de dahil olmak üzere bir dizi ebeveyn kontrolü uygulamasını App Store’dan kaldırdı. Bu, (Rusya merkezli) güvenlik şirketinin, App Store’un bir tekel olduğunu iddia ederek Rus rekabet otoritesi FAS’a bir rapor sunmasına neden oldu ve Ağustos 2020’de FAS, Apple’ın gerçekten de hakim konumunu kötüye kullandığına karar verdi. Kaspersky’nin şikayeti, Apple’ın kendi ebeveyn kontrolü özelliklerini tanıtırken rakip uygulamaları kısıtladığı iddiasına dayanıyordu.
Rus yetkililer, Apple’ın son birkaç yıldır durumunu dikkatle inceliyor. Eylül ayında, Rusya’nın alt meclisinde Apple’ın iPhone sahiplerinin App Store dışındaki yerlerden yazılım yüklemesine izin vermesi için bir yasa tasarısı önerildi. Bu girişim, Avrupa Birliği’nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) ile benzerlikler taşıyor ve Apple’ın kapalı ekosistemine yönelik küresel bir baskının yansıması olarak görülüyor.
Rusya’nın Apple’a Yönelik Uzun Süreli Soruşturması ve Cezanın Detayları
Rusya Rekabet Kurumu FAS, Apple hakkındaki soruşturmayı ilk olarak 2020 yılında başlatmıştı. Kurum, Apple’ın App Store’da uygulama dağıtımı konusunda tekelci bir konumda olduğunu ve bu konumu kötüye kullanarak geliştiricilere adil olmayan koşullar dayattığını iddia etti. Özellikle, Apple’ın kendi uygulamalarını rakiplerine göre daha avantajlı hale getirdiği ve üçüncü taraf uygulama geliştiricilerinin kullanıcılara ulaşmasını engellediği belirtildi. 906,3 milyon rublelik ceza, Apple’ın Rusya’daki yıllık cirosunun belirli bir yüzdesi üzerinden hesaplandı. Bu miktar, şirketin küresel gelirleri göz önüne alındığında sembolik olsa da, düzenleyici kurumların Apple’a karşı daha agresif bir tutum sergileyeceğinin sinyalini veriyor.
FAS ayrıca Apple’ın, Rus geliştiricilerin uygulamalarında kullanıcıları kendi ödeme sistemlerine yönlendirmesine izin vermeyerek rekabeti engellediğini de tespit etti. Bu durum, Apple’ın %30’a varan komisyon oranıyla bilinen uygulama içi satın alma politikalarına doğrudan bir müdahale olarak değerlendiriliyor. Benzer soruşturmalar, ABD, Avrupa Birliği ve Güney Kore gibi diğer büyük pazarlarda da devam etmektedir.
Apple’ın Tepkisi ve İtiraz Süreci
Reuters haber ajansına göre Apple, “saygıyla aynı fikirde olmadığı” karara itiraz etmeyi planlıyor. Uzun süredir devam eden başka bir yasal destan bekleyin. Apple, App Store’un kullanıcı güvenliği ve gizliliği için gerekli olduğunu savunarak, suçlamaları reddediyor. Şirket, uygulama mağazasının sıkı denetim süreçlerinin kötü amaçlı yazılımları ve dolandırıcılığı önlediğini, bu nedenle tüketiciler için daha güvenli bir ortam sağladığını iddia ediyor. Ancak düzenleyici kurumlar, bu güvenlik argümanının aslında rekabeti kısıtlamak için bir bahane olduğunu öne sürüyor.
Apple’ın itiraz süreci, Rus mahkemelerinde birkaç yıl sürebilir. Bu süreçte, şirketin Rusya’daki faaliyetleri ve App Store politikaları daha yakından incelenecek. Teknoloji devi, daha önce benzer davalarda olduğu gibi, bu karara karşı güçlü bir hukuki savunma hazırlıyor. Bu gelişmeler, Apple’ın küresel çapta karşılaştığı düzenleyici zorlukların bir parçası olarak kaydediliyor.
App Store Politikalarının Küresel Yansımaları
Rusya’daki bu dava, Apple’ın App Store politikalarına yönelik küresel bir tepkinin sadece bir parçası. Avrupa Birliği’nin yürürlüğe koyduğu Dijital Piyasalar Yasası (DMA), Apple’ın uygulama dağıtımı ve ödeme sistemleri üzerindeki sıkı kontrolünü gevşetmeyi hedefliyor. Bu yasa kapsamında Apple, alternatif uygulama mağazalarına ve üçüncü taraf ödeme sistemlerine izin vermek zorunda kalabilir. Benzer şekilde, ABD’de de Epic Games ile yaşanan hukuk savaşı, App Store’un tekelci yapısını sorgulayan önemli bir emsal teşkil ediyor.
Bu gelişmeler, geliştiriciler ve tüketiciler için önemli değişiklikler anlamına gelebilir. Geliştiriciler, daha düşük komisyon oranları ve daha fazla özgürlük elde ederken, tüketiciler de daha geniş bir uygulama yelpazesine ve potansiyel olarak daha düşük fiyatlara erişebilir. Ancak Apple, bu değişikliklerin kullanıcı güvenliğini ve gizliliğini tehlikeye atacağı konusunda uyarıyor. Bu tartışma, teknoloji dünyasının en önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam ediyor. Örneğin, iOS 20 beta özellikleri ve çıkış tarihi gibi güncellemeler bile bu politikaların gölgesinde şekilleniyor.
Rusya Pazarında Apple’ın Geleceği
Rusya, Apple için önemli bir pazar olmaya devam etse de, artan düzenleyici baskılar ve jeopolitik gerilimler şirketin operasyonlarını zorlaştırabilir. Ukrayna savaşı sonrası Apple’ın Rusya’daki satışları durdurması ve bazı hizmetlerini kısıtlaması, şirketin ülkedeki konumunu zaten zayıflatmıştı. Bu ceza, Apple’ın Rusya’daki faaliyetlerini daha da karmaşık hale getirebilir. Uzmanlar, Apple’ın Rusya pazarındaki payının zamanla azalabileceğini ve yerel alternatiflerin öne çıkabileceğini belirtiyor.
Öte yandan, Rus hükümeti de yerli teknoloji şirketlerini destekleyerek Apple ve Google gibi batılı devlere olan bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. Bu durum, Rusya’daki uygulama geliştiricileri için hem bir tehdit hem de bir fırsat oluşturuyor. Yerel uygulama mağazalarının ve ödeme sistemlerinin gelişmesi, Apple’ın pazar hakimiyetini kırabilir ve daha rekabetçi bir ekosistem yaratabilir.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Apple neden Rusya’da para cezasına çarptırıldı?
Apple, Rusya Rekabet Kurumu (FAS) tarafından, App Store’da hakim durumunu kötüye kullandığı gerekçesiyle para cezasına çarptırıldı. Soruşturma, Apple’ın Kaspersky Safe Kids gibi rakip ebeveyn kontrolü uygulamalarını kaldırması ve geliştiricileri kendi ödeme sistemini kullanmaya zorlaması üzerine başlatıldı.
Apple’a verilen ceza miktarı ne kadar?
Rusya mahkemesi, Apple’a toplam 906,3 milyon ruble (yaklaşık 8,7 milyon £) para cezası verdi. Bu miktar, Apple’ın Rusya’daki yıllık cirosunun belirli bir yüzdesi üzerinden hesaplandı.
Apple bu karara itiraz edecek mi?
Evet, Apple karara “saygıyla aynı fikirde olmadığını” belirterek itiraz etmeyi planladığını açıkladı. Şirket, App Store politikalarının kullanıcı güvenliği için gerekli olduğunu savunuyor ve suçlamaları reddediyor.
Bu karar diğer ülkelerdeki Apple politikalarını etkiler mi?
Rusya’daki bu karar, Apple’ın App Store politikalarına yönelik küresel bir eğilimin parçasıdır. Avrupa Birliği’nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) ve ABD’deki Epic Games davası gibi gelişmeler, Apple’ın uygulama mağazası üzerindeki kontrolünü gevşetmeye yönelik baskıları artırmaktadır. Bu nedenle, kararın uluslararası alanda emsal teşkil etme potansiyeli bulunmaktadır.
Bu makale ilk olarak Macworld İsveç’te yayınlandı. David Price Tercümesi.
